Chuỗi giá trị Porter là gì? Cách áp dụng vào luận văn định lượng
Bạn đang có một đề tài về năng lực cạnh tranh, hiệu quả kinh doanh hoặc lợi thế cạnh tranh nhưng chưa biết biến độc lập nên lấy từ đâu. Chuỗi giá trị Porter là một khung phân tích giúp bạn tách hoạt động của doanh nghiệp thành các nhóm cụ thể, sau đó chuyển từng nhóm thành biến nghiên cứu và biến quan sát.
Điểm cần giữ ngay từ đầu là chuỗi giá trị Porter vốn được xây dựng để phân tích cách doanh nghiệp tạo ra giá trị và lợi thế cạnh tranh. Khi đưa vào luận văn định lượng, bạn không bê nguyên sơ đồ vào SPSS. Bạn phải xác định đơn vị khảo sát, chọn hoạt động phù hợp với ngành, xây thang đo, rồi kiểm định mối quan hệ giữa các hoạt động và kết quả nghiên cứu.
Nếu đang tìm các khung phân tích khác, bạn có thể xem chuyên mục Mô hình nghiên cứu, mô hình SWOT, mô hình BCG hoặc Balanced Scorecard để so sánh trước khi chốt mô hình.
Mô hình chuỗi giá trị Porter là gì
Chuỗi giá trị Porter là mô hình do Michael Porter đề xuất nhằm phân tích các hoạt động bên trong doanh nghiệp và cách những hoạt động đó tạo ra giá trị cho khách hàng, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp. Mô hình được trình bày trong công trình của Porter năm 1985. Tuy nhiên, nguồn này không nằm trong danh mục citation được phép của bài, nên khi viết luận văn bạn cần kiểm tra tài liệu gốc mà giảng viên yêu cầu trước khi ghi năm và tài liệu tham khảo.
Mô hình chia hoạt động của doanh nghiệp thành hoạt động chính và hoạt động hỗ trợ. Hoạt động chính liên quan trực tiếp đến quá trình đưa sản phẩm hoặc dịch vụ đến khách hàng. Hoạt động hỗ trợ tạo điều kiện để các hoạt động chính vận hành tốt hơn. Giá trị cuối cùng không đến từ một bộ phận riêng lẻ mà từ sự phối hợp giữa các hoạt động.
Trong một đề tài định lượng, bạn có thể biểu diễn logic của mô hình như sau:
Hoạt động trong chuỗi giá trị → năng lực cạnh tranh hoặc giá trị cảm nhận → kết quả kinh doanh
Ví dụ, đề tài về doanh nghiệp bán lẻ có thể xem logistics đầu vào, vận hành cửa hàng, marketing và dịch vụ sau bán hàng là các biến độc lập. Năng lực cạnh tranh có thể là biến phụ thuộc. Nếu muốn giải thích cơ chế tác động, bạn có thể đặt năng lực phục vụ hoặc giá trị cảm nhận làm mediator, nhưng chỉ nên thêm mediator khi có cơ sở lý thuyết và đủ cỡ mẫu.
Chuỗi giá trị Porter khác với 5 áp lực cạnh tranh Porter. Năm áp lực tập trung vào môi trường cạnh tranh bên ngoài ngành, còn chuỗi giá trị tập trung vào hoạt động bên trong doanh nghiệp.
Các thành phần trong mô hình
Mô hình thường gồm năm hoạt động chính và bốn hoạt động hỗ trợ. Cách chia này là điểm xuất phát, không phải danh sách bắt buộc cho mọi ngành. Một ngân hàng, bệnh viện, sàn thương mại điện tử và nhà máy sẽ có cách diễn giải từng hoạt động khác nhau.
| Nhóm | Thành phần | Nội dung cần quan sát trong doanh nghiệp |
|---|---|---|
| Hoạt động chính | Logistics đầu vào | Tiếp nhận, lưu trữ và phân phối nguyên vật liệu hoặc thông tin đầu vào |
| Hoạt động chính | Vận hành | Chuyển đổi đầu vào thành sản phẩm hoặc dịch vụ |
| Hoạt động chính | Logistics đầu ra | Lưu kho, xử lý đơn hàng và đưa sản phẩm đến khách hàng |
| Hoạt động chính | Marketing và bán hàng | Truyền thông, định giá, quản lý kênh bán và thuyết phục khách hàng |
| Hoạt động chính | Dịch vụ | Bảo hành, hỗ trợ, xử lý khiếu nại và duy trì quan hệ sau mua |
| Hoạt động hỗ trợ | Cơ sở hạ tầng doanh nghiệp | Quản trị, tài chính, pháp lý, kế hoạch và hệ thống kiểm soát |
| Hoạt động hỗ trợ | Quản trị nguồn nhân lực | Tuyển dụng, đào tạo, đánh giá và giữ chân nhân viên |
| Hoạt động hỗ trợ | Phát triển công nghệ | Công nghệ sản phẩm, công nghệ quy trình, dữ liệu và hệ thống thông tin |
| Hoạt động hỗ trợ | Mua sắm | Lựa chọn nhà cung cấp và mua nguyên vật liệu, thiết bị hoặc dịch vụ |
Khi lập bảng hỏi, bạn không nên hỏi một biến quan sát quá rộng như “Doanh nghiệp thực hiện tốt hoạt động vận hành”. Người trả lời có thể hiểu “tốt” theo nhiều cách. Hãy tách thành những nội dung có thể đánh giá, chẳng hạn quy trình ổn định, thời gian xử lý hợp lý, ít sai sót hoặc khả năng đáp ứng thay đổi nhu cầu.
Bạn cũng cần quyết định người trả lời nhìn thấy hoạt động nào. Nhân viên marketing khó đánh giá chính xác logistics đầu vào. Nhà cung cấp có thể biết về mua sắm nhưng không biết chất lượng dịch vụ sau bán hàng. Đối tượng khảo sát phải phù hợp với phạm vi biến, nếu không dữ liệu thu được sẽ có vẻ đầy đủ nhưng phần giải thích rất yếu.
Mô hình gốc và các mở rộng phổ biến
Mô hình gốc mô tả doanh nghiệp như một hệ thống hoạt động liên kết với nhau. Một thay đổi ở hoạt động mua sắm có thể ảnh hưởng đến chi phí đầu vào, vận hành và chất lượng sản phẩm. Một thay đổi trong công nghệ có thể tác động đồng thời đến logistics, bán hàng và dịch vụ.
Khi áp dụng vào nghiên cứu hiện đại, nhiều đề tài mở rộng chuỗi giá trị theo bối cảnh. Doanh nghiệp dịch vụ thường thay logistics vật chất bằng quản lý quy trình cung ứng dịch vụ, hệ thống thông tin và tương tác với khách hàng. Doanh nghiệp số có thể thêm năng lực dữ liệu, nền tảng công nghệ và trải nghiệm đa kênh. Chuỗi cung ứng có thể mở rộng ranh giới phân tích từ hoạt động bên trong sang quan hệ với nhà cung cấp và đối tác phân phối.
Bạn nên phân biệt ba cách dùng sau:
- Dùng làm khung mô tả: Bạn trình bày doanh nghiệp đang tạo giá trị qua những hoạt động nào, chưa nhất thiết kiểm định quan hệ nhân quả.
- Dùng làm mô hình đo lường: Mỗi hoạt động là một construct, được đo bằng nhiều biến quan sát và kiểm định bằng Cronbach's Alpha, EFA hoặc PLS-SEM.
- Dùng làm mô hình giải thích: Các hoạt động được đặt làm biến độc lập để giải thích năng lực cạnh tranh, hiệu quả hoạt động hoặc sự hài lòng của khách hàng.
Không nên đưa cả chín thành phần vào mô hình chỉ vì sơ đồ có chín ô. Nếu bảng hỏi dài, người trả lời không hiểu một số hoạt động hoặc mẫu khảo sát không tiếp cận được cấp quản lý, mô hình càng lớn càng khó bảo vệ. Bạn có thể tham khảo thêm mô hình chuỗi giá trị Porter để xem cách trình bày khung này ở dạng tổng quan, sau đó thu hẹp theo đề tài của mình.
Thang đo thường dùng cho từng khái niệm
Chuỗi giá trị Porter không đi kèm một bộ câu hỏi tiếng Việt dùng nguyên xi cho mọi nghiên cứu. Vì vậy, bạn cần xem các thang đo trong tài liệu phù hợp với ngành, dịch sang tiếng Việt, xin góp ý và kiểm tra thử trước khi thu thập chính thức. Bảng dưới đây là bản đồ khái niệm để bắt đầu thiết kế, không phải bộ biến đã được xác nhận cho đề tài của bạn.
| Khái niệm | Nội dung thang đo tham khảo | Ví dụ hướng viết biến quan sát | Nguồn khái niệm liên quan |
|---|---|---|---|
| Logistics đầu vào | Khả năng tiếp nhận, kiểm soát và cung ứng đầu vào | Đầu vào được tiếp nhận đúng thời gian; thông tin đầu vào được kiểm soát | Chuỗi giá trị Porter, cần đối chiếu tài liệu gốc của ngành |
| Vận hành | Mức độ ổn định và hiệu quả của quy trình | Quy trình cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ được thực hiện nhất quán | Chuỗi giá trị Porter, cần đối chiếu tài liệu gốc của ngành |
| Marketing và bán hàng | Khả năng truyền thông, định giá và tiếp cận khách hàng | Doanh nghiệp truyền đạt rõ lợi ích sản phẩm; kênh bán phù hợp | Chuỗi giá trị Porter, cần đối chiếu tài liệu gốc của ngành |
| Dịch vụ | Khả năng hỗ trợ và xử lý vấn đề sau giao dịch | Khiếu nại được tiếp nhận và xử lý đúng thời gian | Chuỗi giá trị Porter, cần đối chiếu tài liệu gốc của ngành |
| Quản trị nguồn nhân lực | Tuyển dụng, đào tạo và phát triển nhân viên | Nhân viên được đào tạo để thực hiện công việc; kết quả được đánh giá rõ | |
| Phát triển công nghệ | Mức độ sử dụng công nghệ để cải thiện quy trình và sản phẩm | Hệ thống công nghệ hỗ trợ quyết định; dữ liệu được cập nhật kịp thời | Có thể liên hệ TAM khi đề tài đo chấp nhận công nghệ, (Davis, 1989) |
| Chất lượng dịch vụ | Đánh giá của khách hàng về dịch vụ | Nhân viên phản hồi đúng nhu cầu; dịch vụ tạo cảm giác tin cậy | SERVQUAL, (Parasuraman và cộng sự, 1988) |
Ở bảng trên, nhóm “chuỗi giá trị Porter” là khung phân loại, không phải citation cho một bộ thang đo cụ thể. Bạn không nên ghi rằng các biến minh họa đã được Porter xác nhận. Nếu đề tài đo chất lượng dịch vụ, SERVQUAL có thể là nguồn thang đo phù hợp hơn, nhưng bạn vẫn phải kiểm tra sự phù hợp với bối cảnh.
Với thang đo Likert, bạn có thể dùng năm hoặc bảy mức độ từ hoàn toàn không đồng ý đến hoàn toàn đồng ý. Likert là nguồn gốc của dạng thang đo thái độ này, (Likert, 1932). Mỗi construct nên có nhiều biến quan sát, dùng câu ngắn và chỉ hỏi một ý. Các biến quan sát có nội dung trùng nhau sẽ làm bảng hỏi dài mà không tăng nhiều thông tin.
Áp dụng vào đề tài của bạn
Giả sử bạn nghiên cứu các yếu tố trong chuỗi giá trị ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ tại Thành phố Hồ Chí Minh. Bạn có thể chọn bốn nhóm hoạt động có khả năng được người quản lý đánh giá tương đối rõ: vận hành, marketing và bán hàng, dịch vụ, phát triển công nghệ. Biến phụ thuộc là năng lực cạnh tranh.
Mô hình khái niệm có thể viết như sau:
Vận hành, Marketing và bán hàng, Dịch vụ, Phát triển công nghệ → Năng lực cạnh tranh
Các giả thuyết cần viết thành câu cụ thể:
- H1: Hoạt động vận hành có ảnh hưởng tích cực đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ.
- H2: Hoạt động marketing và bán hàng có ảnh hưởng tích cực đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ.
- H3: Hoạt động dịch vụ có ảnh hưởng tích cực đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ.
- H4: Phát triển công nghệ có ảnh hưởng tích cực đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ.
Cụm “ảnh hưởng tích cực” chỉ phù hợp khi bạn có lý do lý thuyết và muốn kiểm định hướng tác động. Nếu tài liệu trước đó chưa đủ rõ, có thể viết “có ảnh hưởng đến” rồi để kết quả định lượng xác định dấu của hệ số. Đừng viết giả thuyết theo kết quả bạn đã nhìn thấy trong file dữ liệu.
Cách viết vào luận văn: “Dựa trên khung chuỗi giá trị Porter, nghiên cứu đề xuất [tên hoạt động 1], [tên hoạt động 2], [tên hoạt động 3] và [tên hoạt động 4] là các yếu tố có thể ảnh hưởng đến [biến phụ thuộc] trong bối cảnh [đối tượng và địa bàn]. Các giả thuyết H1 đến H4 được kiểm định bằng [SPSS hoặc SmartPLS] trên dữ liệu khảo sát [đối tượng khảo sát].”
Đoạn này cần được sửa theo tài liệu và ngành của bạn. Nếu dùng dữ liệu từ nhân viên nhưng biến phụ thuộc là cảm nhận của khách hàng, bạn phải giải thích vì sao cùng một người trả lời có thể đánh giá được kết quả đó. Nếu không giải thích được, hãy điều chỉnh đối tượng khảo sát hoặc cách đặt biến.
Cách kiểm định mô hình bằng SPSS hoặc SmartPLS
Công cụ phụ thuộc vào cấu trúc mô hình và cách bạn đo các khái niệm. SPSS phù hợp khi bạn muốn làm sạch dữ liệu, chạy Cronbach's Alpha, EFA, tương quan và hồi quy tuyến tính. SmartPLS phù hợp với mô hình có biến tiềm ẩn, nhiều biến quan sát, quan hệ trung gian hoặc mô hình PLS-SEM.
Kiểm tra dữ liệu trước khi chạy
Mở file .sav hoặc .csv và kiểm tra mã biến, loại dữ liệu, giá trị thiếu, biến đảo chiều và thang đo. Các biến quan sát của một construct phải được đặt tên nhất quán, chẳng hạn VH1, VH2, VH3 cho vận hành. Không để ký tự lạ hoặc tiêu đề dài trong tên cột khi nhập vào SmartPLS.
Chạy độ tin cậy và EFA bằng SPSS
Trong SPSS, vào Analyze > Scale > Reliability Analysis. Đưa các biến quan sát của từng construct vào ô Items, chọn Model: Alpha, bấm Statistics, chọn Scale if item deleted rồi chạy. Cronbach's Alpha từ 0.7 trở lên thường được xem là chấp nhận được, (Nunnally, 1978). Với thang đo mới hoặc nghiên cứu khám phá, alpha từ 0.6 có thể được xem xét, (Hair và cộng sự, 2010). Corrected Item-Total Correlation từ 0.3 trở lên là một mốc thường dùng, (Nunnally và Bernstein, 1994).
Sau đó vào Analyze > Dimension Reduction > Factor. Trong Descriptives, chọn KMO and Bartlett's test. Trong Extraction, chọn Principal Axis Factoring hoặc Principal Components theo phương pháp đã nêu trong chương phương pháp. Trong Rotation, chọn Varimax nếu giả định các nhân tố không tương quan, hoặc Promax nếu các nhân tố có thể tương quan.
KMO từ 0.5 trở lên và Bartlett có p-value dưới 0.05 là các mốc thường được viện dẫn, (Kaiser, 1974). Factor loading từ 0.5 trở lên và tổng phương sai trích từ 50% trở lên có thể tham khảo, (Hair và cộng sự, 2010). Bạn cần xem cả nội dung lý thuyết trước khi loại một biến, không xóa biến chỉ vì muốn bảng Rotated Component Matrix đẹp hơn.
Chạy mô hình hồi quy hoặc PLS-SEM
Nếu mỗi nhóm hoạt động được tổng hợp thành một điểm trung bình và mô hình không có cấu trúc phức tạp, vào Analyze > Regression > Linear trong SPSS. Đưa năng lực cạnh tranh vào Dependent, các nhóm hoạt động vào Independent. Kiểm tra hệ số, p-value, VIF và phần dư. VIF dưới 5 là mốc thường được báo cáo trong PLS-SEM, (Hair và cộng sự, 2019), nhưng bạn vẫn cần giải thích cách kiểm tra đa cộng tuyến trong mô hình của mình.
Nếu giữ các biến tiềm ẩn và biến quan sát, nhập dữ liệu vào SmartPLS 4, tạo construct, kéo mũi tên từ biến độc lập đến biến phụ thuộc, rồi chạy Calculate > PLS-SEM Algorithm. Tiếp theo chạy Calculate > Bootstrapping. Có thể dùng 5.000 bootstrap subsamples theo hướng dẫn thường được nêu cho PLS-SEM, (Hair và cộng sự, 2022). Trong SmartPLS, bạn đọc Outer Loadings, Construct Reliability and Validity, HTMT, Path Coefficients, R², f² và Q².
Đọc kết quả minh họa
Bảng dưới đây là số liệu minh họa, không phải kết quả của một nghiên cứu thật. Tên cột được trình bày theo dạng thường gặp trong bảng Coefficients của SPSS để bạn biết cần lấy số nào khi viết chương 4.
| Model | Unstandardized B | Std. Error | Standardized Beta | t | Sig. |
|---|---|---|---|---|---|
| (Constant) | 0.842 | 0.221 | 3.810 | 0.000 | |
| Vận hành | 0.214 | 0.071 | 0.226 | 3.014 | 0.003 |
| Marketing và bán hàng | 0.318 | 0.084 | 0.291 | 3.786 | 0.000 |
| Dịch vụ | 0.176 | 0.069 | 0.181 | 2.551 | 0.012 |
| Phát triển công nghệ | 0.267 | 0.079 | 0.248 | 3.380 | 0.001 |
Với bảng minh họa này, nếu ngưỡng ý nghĩa đã chọn là 0.05, cả bốn biến đều có Sig. dưới 0.05. Beta dương cho thấy quan hệ cùng chiều trong mẫu minh họa. Khi dùng số liệu thật, bạn phải kiểm tra thêm Model Summary, ANOVA, VIF, phân phối phần dư và cách mã hóa biến trước khi kết luận H1 đến H4.
Một số ngưỡng khác thường xuất hiện trong mô hình đo lường gồm CR từ 0.7 và AVE từ 0.5, (Fornell và Larcker, 1981), HTMT dưới 0.85 hoặc dưới 0.90 với các khái niệm gần nhau, (Henseler và cộng sự, 2015). Trong PLS-SEM, R² ở mức 0.75, 0.50 và 0.25 lần lượt có thể được mô tả là đáng kể, trung bình và yếu theo một cách phân loại thường dùng, (Hair và cộng sự, 2011). Q² lớn hơn 0 cho thấy mô hình có khả năng dự báo theo logic cross-validation, (Stone, 1974).
| Chỉ số | Mốc tham khảo | Nguồn |
|---|---|---|
| Cronbach's Alpha | Từ 0.70 trở lên | (Nunnally, 1978) |
| Corrected Item-Total Correlation | Từ 0.30 trở lên | (Nunnally và Bernstein, 1994) |
| KMO | Từ 0.50 trở lên | (Kaiser, 1974) |
| Bartlett's Test | p-value dưới 0.05 | (Kaiser, 1974) |
| Factor loading | Từ 0.50 trở lên | (Hair và cộng sự, 2010) |
| Tổng phương sai trích | Từ 50% trở lên | (Hair và cộng sự, 2010) |
| Composite Reliability | Từ 0.70 trở lên | (Fornell và Larcker, 1981) |
| AVE | Từ 0.50 trở lên | (Fornell và Larcker, 1981) |
| HTMT | Dưới 0.85 hoặc 0.90 tùy mức độ gần nhau của khái niệm | (Henseler và cộng sự, 2015) |
| VIF trong PLS-SEM | Dưới 5 | (Hair và cộng sự, 2019) |
| R² trong PLS-SEM | 0.75 đáng kể, 0.50 trung bình, 0.25 yếu | (Hair và cộng sự, 2011) |
| Q² | Lớn hơn 0 | (Stone, 1974) |
Lỗi thường gặp khi dùng mô hình này
Đưa toàn bộ chín hoạt động vào bảng hỏi
Bạn có thể không tiếp cận được người trả lời hiểu tất cả hoạt động. Hãy chọn các hoạt động bám sát câu hỏi nghiên cứu, ngành và nguồn dữ liệu. Một mô hình bốn construct có lập luận rõ thường dễ bảo vệ hơn mô hình chín construct nhưng mỗi construct chỉ có hai biến quan sát.
Nhầm khung phân tích với thang đo
Sơ đồ Porter giúp bạn phân loại hoạt động. Nó không tự cung cấp câu hỏi tiếng Việt, số biến quan sát hay bằng chứng rằng một hoạt động luôn tác động tích cực đến năng lực cạnh tranh. Phần thang đo cần có nguồn riêng hoặc quy trình phát triển và kiểm định rõ ràng.
Dùng sai đối tượng khảo sát
Người tiêu dùng có thể đánh giá dịch vụ và marketing, nhưng thường không biết logistics đầu vào hay cơ sở hạ tầng quản trị. Nhân viên kho có thể đánh giá vận hành, nhưng không nhất thiết đánh giá được năng lực cạnh tranh toàn doanh nghiệp. Hãy ghi rõ tiêu chí sàng lọc trong bảng hỏi.
Xóa biến chỉ vì một chỉ số chưa đẹp
Cronbach's Alpha tăng sau khi xóa một biến chưa đủ để kết luận biến đó phải bị loại. Bạn cần xem nội dung biến, corrected item-total correlation, factor loading, giá trị hội tụ và giá trị phân biệt. Ghi lại từng vòng xử lý để khi giảng viên hỏi, bạn giải thích được quyết định của mình.
Trộn chuỗi giá trị với các chỉ số fit của CB-SEM
CFI, TLI, RMSEA và SRMR là nhóm chỉ số thường dùng trong CB-SEM, với các mốc được nêu trong (Hu và Bentler, 1999). Bạn không nên đưa các chỉ số này vào bài chỉ vì đang dùng SmartPLS. Với PLS-SEM, hãy tập trung vào nhóm chỉ số phù hợp như outer loading, CR, AVE, HTMT, VIF, path coefficient, R² và Q².
Câu hỏi thường gặp
Chuỗi giá trị Porter có phải là một lý thuyết không
Đây là một khung phân tích chiến lược về các hoạt động tạo giá trị trong doanh nghiệp. Trong luận văn, bạn có thể dùng nó làm nền tảng xây dựng mô hình nghiên cứu, nhưng cần trình bày rõ bạn đang dùng mô hình để mô tả, đo lường hay giải thích quan hệ giữa các biến.
Có bắt buộc dùng đủ năm hoạt động chính và bốn hoạt động hỗ trợ không
Không bắt buộc. Số lượng construct phải phù hợp với câu hỏi nghiên cứu, ngành, đối tượng khảo sát và khả năng thu thập dữ liệu. Nếu chỉ có thể đo đáng tin cậy bốn hoạt động, hãy giải thích tiêu chí chọn và nêu giới hạn phạm vi nghiên cứu.
Chuỗi giá trị Porter nên chạy SPSS hay SmartPLS
SPSS phù hợp khi bạn tổng hợp điểm các nhóm hoạt động rồi chạy hồi quy, hoặc cần thực hiện Cronbach's Alpha và EFA. SmartPLS phù hợp khi bạn giữ mô hình biến tiềm ẩn với nhiều biến quan sát, muốn đánh giá measurement model và structural model trong cùng quy trình. Công cụ không thay thế cho việc chọn thang đo và xác định quan hệ lý thuyết.
Thang đo chuỗi giá trị Porter lấy ở đâu
Bạn nên tìm các nghiên cứu đã vận dụng chuỗi giá trị trong đúng ngành hoặc bối cảnh tương tự, sau đó đối chiếu định nghĩa từng hoạt động. Không nên lấy một bảng hỏi trên mạng rồi dịch nguyên văn. Mỗi biến cần được điều chỉnh cho người trả lời Việt Nam, thử trên nhóm nhỏ và kiểm định bằng dữ liệu chính thức.
Nếu một hoạt động không có ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh thì có loại khỏi mô hình không
Bạn không nên loại biến chỉ sau khi thấy p-value lớn. Nếu giả thuyết được xây dựng hợp lý, hãy báo cáo kết quả không có ý nghĩa thống kê và thảo luận theo bối cảnh, cỡ mẫu, cách đo lường hoặc đặc điểm ngành. Chỉ điều chỉnh mô hình sau phân tích khi có lý do phương pháp và ghi rõ việc điều chỉnh đó.
Hãy mở lại file dữ liệu, vẽ mô hình gồm các hoạt động bạn thực sự đo được, đối chiếu từng biến quan sát với đối tượng trả lời rồi mới chạy Cronbach's Alpha hoặc PLS-SEM; nếu cần thực hiện phần chạy phân tích trên chính file .sav hoặc .csv, bạn có thể dùng M4 phân tích dữ liệu của DoThesis.