Cách ghi nguồn trích dẫn hình ảnh trong khóa luận

Bạn đang chèn một biểu đồ, ảnh chụp màn hình hoặc hình minh họa vào khóa luận, nhưng chưa biết ghi nguồn ở đâu và ghi như thế nào. Đây là lỗi nhỏ về hình thức nhưng thường bị hỏi lại khi hội đồng thấy một hình có số liệu, bản đồ, mô hình hoặc nội dung lấy từ bên ngoài mà không có xuất xứ rõ ràng.

Cách ghi nguồn trích dẫn hình ảnh cần trả lời được ba câu hỏi: hình đến từ đâu, ai tạo ra hoặc công bố hình, và người đọc có thể tìm lại nguồn bằng thông tin nào. Bạn nên xử lý nguồn ngay lúc chèn hình vào file, thay vì để đến cuối kỳ rồi mở lại hàng chục tab trình duyệt để tìm đường dẫn.

Bài viết này tập trung vào cách trình bày trong khóa luận định lượng, nơi hình ảnh thường gồm mô hình nghiên cứu, sơ đồ quy trình, biểu đồ, ảnh chụp output SPSS hoặc SmartPLS và hình lấy từ website. Nếu đang hoàn thiện toàn bộ khóa luận tốt nghiệp, bạn có thể dùng phần dưới đây như một quy trình kiểm tra từng hình trước khi nộp.

Nguồn hình ảnh trong khóa luận là gì

Nguồn hình ảnh là thông tin cho biết hình được tạo ra, xuất bản hoặc lấy từ đâu. Phần này thường đặt ngay bên dưới hình, sau tên hình và trước phần diễn giải nếu trường của bạn yêu cầu. Nguồn không chỉ dành cho ảnh lấy trên Internet. Một biểu đồ do bạn tự chạy từ dữ liệu khảo sát cũng cần được ghi rõ là do tác giả thực hiện, vì người đọc cần phân biệt kết quả gốc của đề tài với hình được kế thừa.

Bạn nên tách ba trường hợp. Thứ nhất là hình do bạn tự tạo, chẳng hạn sơ đồ mô hình nghiên cứu hoặc biểu đồ được xuất từ SPSS. Thứ hai là hình sao chép từ một công trình, website, báo cáo hoặc cơ sở dữ liệu. Thứ ba là hình được bạn chỉnh sửa từ một nguồn có sẵn, chẳng hạn dịch nhãn, cắt bớt nội dung, đổi màu hoặc vẽ lại mô hình.

Tên hình và nguồn hình có chức năng khác nhau. Tên hình giúp người đọc biết hình thể hiện nội dung gì, còn nguồn giúp họ biết thông tin đó xuất phát từ đâu. Vì vậy, không nên đặt toàn bộ đường dẫn dài vào tên hình hoặc chỉ ghi “Internet” dưới hình. Cách ghi quá ngắn khiến nguồn không thể kiểm tra được.

Khi viết luận văn, bạn cũng cần xem quy định của khoa về kiểu chữ, cỡ chữ, căn giữa, đánh số và cách lập danh mục tài liệu tham khảo. Quy định của trường có thể yêu cầu nguồn nằm trong chú thích hình, trong danh mục tài liệu, hoặc xuất hiện ở cả hai vị trí.

Cấu trúc chuẩn của phần ghi nguồn hình ảnh

Một phần ghi nguồn tốt thường có bốn thành phần: tên tác giả hoặc tổ chức, năm công bố, tên tài liệu hoặc trang chứa hình, và đường dẫn hoặc thông tin nhận diện khác. Không phải hình nào cũng có đủ cả bốn thành phần. Khi thiếu tác giả cá nhân, bạn có thể dùng tên cơ quan, doanh nghiệp, tạp chí hoặc website đã công bố hình.

Bảng trên là khung trình bày, không phải một quy định duy nhất cho mọi trường. Bạn giữ nguyên một kiểu trong toàn bộ khóa luận. Nếu hình thứ nhất ghi “Nguồn: Tác giả tổng hợp”, hình thứ hai lại ghi “Source: Internet” và hình thứ ba chỉ có URL, phần trình bày sẽ thiếu nhất quán.

Với hình có số liệu, hãy ghi cả nguồn dữ liệu nếu hình do bạn tự vẽ. Ví dụ, một biểu đồ cột được tạo từ 250 phiếu khảo sát có thể ghi “Nguồn: Tác giả xử lý từ dữ liệu khảo sát, 2026”. Người đọc sẽ hiểu đây là kết quả phân tích của đề tài, không phải biểu đồ sao chép từ một bài viết khác.

Các bước ghi nguồn trích dẫn hình ảnh

Bước 1: Xác định hình thuộc trường hợp nào

Mở danh sách hình trong file và phân loại từng hình thành tự tạo, sao chép hoặc chỉnh sửa. Đừng đánh giá chỉ dựa trên việc bạn đã tải ảnh về máy. Một hình được tải từ website rồi cắt logo vẫn là hình có nguồn bên ngoài. Một sơ đồ bạn vẽ lại bằng PowerPoint dựa trên mô hình của tác giả khác cũng cần ghi “dựa trên” hoặc “chỉnh sửa từ”.

Nếu bạn dùng ảnh chụp màn hình bảng Coefficients, Rotated Component Matrix, Outer Loadings hoặc Path Coefficients, đó là output được tạo từ dữ liệu và phần mềm của bạn. Nguồn có thể ghi theo hướng tác giả xử lý bằng SPSS hoặc SmartPLS, không cần gắn một website không liên quan.

Bước 2: Lưu thông tin nguồn ngay khi chèn hình

Tạo một bảng theo dõi riêng với các cột: số hình, tên hình, nguồn, ngày truy cập nếu cần, tình trạng bản quyền và vị trí tài liệu tham khảo. Cách này giúp bạn không nhầm giữa hai hình có nội dung gần giống nhau.

Với website, hãy lưu URL đầy đủ và tên trang cụ thể, không chỉ lưu tên miền. Với bài báo hoặc báo cáo, lưu tên tác giả, năm, tiêu đề, tên tạp chí hoặc tổ chức. Nếu URL có dạng dài, bạn vẫn nên giữ URL gốc trong ghi chú riêng, sau đó trình bày theo quy định của khoa để phần dưới hình không bị rối.

Bước 3: Đặt số hình và tên hình trước nguồn

Tên hình nên mô tả đúng nội dung và liên kết với phần văn bản. Ví dụ: “Hình 2.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất” hoặc “Hình 4.3. Kết quả phân tích tần suất giới tính”. Ngay dưới đó, đặt dòng nguồn với cùng kiểu căn lề cho các hình trong một chương.

Trong phần thân bài, cần gọi đúng số hình, chẳng hạn “Kết quả ở Hình 4.3 cho thấy...”. Đừng viết “hình bên dưới” vì vị trí hình có thể thay đổi sau khi bạn chỉnh trang. Nếu hình được đưa vào phụ lục, cách đánh số và cách gọi cũng phải thống nhất với quy định của trường.

Bước 4: Đối chiếu nguồn với danh mục tài liệu tham khảo

Nếu bạn lấy hình từ một bài báo, báo cáo hoặc sách, thông tin ở dòng nguồn phải khớp với mục tương ứng trong danh mục tài liệu tham khảo. Tên tác giả, năm và tiêu đề không được viết một kiểu dưới hình rồi viết kiểu khác ở cuối khóa luận.

Nếu chỉ dùng một website để tham khảo cách trình bày, nhưng hình là do bạn tự tạo, nguồn của hình nên là “Tác giả thực hiện”, còn website có thể được ghi ở phần tài liệu tham khảo nếu bạn thực sự sử dụng nội dung của trang đó. Tránh gắn nguồn của người khác vào một hình do bạn tự phân tích, vì điều này làm người đọc hiểu sai nguồn kết quả.

Bước 5: Kiểm tra quyền sử dụng và mức độ chỉnh sửa

Ghi nguồn không đồng nghĩa với việc mọi hình đều được phép sao chép. Bạn cần xem điều khoản của website, giấy phép của hình, yêu cầu ghi công và quy định của trường. Với hình có logo, hình từ báo chí, bản đồ thương mại hoặc nội dung có giới hạn sử dụng, việc ghi URL vẫn chưa giải quyết toàn bộ vấn đề quyền sử dụng.

Trong khóa luận nộp nội bộ, giảng viên có thể yêu cầu bạn ghi nguồn đầy đủ. Khi đưa khóa luận lên kho lưu trữ công khai hoặc dùng hình cho bài báo, bạn cần kiểm tra thêm yêu cầu của đơn vị xuất bản. Nếu không chắc, phương án ít rủi ro hơn là tự vẽ lại bằng dữ liệu và lập luận của mình, đồng thời ghi rõ hình được xây dựng dựa trên nguồn nào.

Câu mẫu dùng được

Bạn có thể điều chỉnh các câu dưới đây theo quy định của khoa. Các dấu ngoặc vuông là vị trí cần thay bằng thông tin thật, không nên để nguyên khi nộp bản cuối.

Cách viết vào luận văn có thể dùng như sau: “Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên [tên lý thuyết hoặc nghiên cứu nền], sau đó điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh [đối tượng và địa bàn nghiên cứu] (Nguồn: Tác giả xây dựng dựa trên [tác giả], [năm]).” Bạn thay các phần trong ngoặc vuông bằng thông tin đã kiểm tra, không điền theo trí nhớ.

Trong trường hợp hình lấy từ nguồn tiếng Anh, bạn có thể giữ tên tài liệu bằng ngôn ngữ gốc trong danh mục tài liệu tham khảo. Dòng dưới hình nên ngắn, nhưng vẫn phải đủ thông tin để nối tới mục tài liệu tương ứng. Nếu khoa yêu cầu APA, IEEE hoặc một kiểu riêng, hãy ưu tiên hướng dẫn của khoa thay cho việc trộn nhiều kiểu.

Ví dụ phần ghi nguồn hình ảnh rút gọn

Giả sử bạn đang viết đề tài về ý định sử dụng một ứng dụng mua sắm. Hình 2.1 là mô hình bạn tự vẽ bằng PowerPoint, dựa trên một mô hình lý thuyết đã đọc. Hình 4.1 là biểu đồ giới tính do bạn tạo từ dữ liệu khảo sát. Hình 4.2 là ảnh chụp bảng Model Summary trong SPSS.

Phần trình bày có thể viết như sau:

Hình 2.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
Nguồn: Tác giả xây dựng dựa trên tài liệu nền của đề tài, 2026.

Hình 4.1. Cơ cấu mẫu theo giới tính
Nguồn: Tác giả xử lý từ dữ liệu khảo sát, 2026.

Hình 4.2. Kết quả Model Summary của mô hình hồi quy
Nguồn: Tác giả phân tích bằng SPSS, 2026.

Trong phần văn bản, bạn có thể viết: “Hình 4.1 mô tả cơ cấu mẫu theo giới tính dựa trên 250 quan sát hợp lệ. Hình 4.2 trình bày bảng Model Summary được xuất từ SPSS sau khi chạy mô hình hồi quy.” Cách viết này cho biết hình được dùng để minh họa kết quả nào, thay vì chèn ảnh mà không giải thích.

Nếu Hình 2.1 có một mũi tên hoặc biến được thêm vào từ đề tài của bạn, nên ghi “Tác giả điều chỉnh từ...” thay vì ghi “Tác giả sao chép”. Nếu bạn đã vẽ lại toàn bộ theo cách riêng nhưng vẫn kế thừa cấu trúc lý thuyết, chữ “dựa trên” giúp diễn đạt đúng mức độ kế thừa.

Trước khi nộp, hãy phóng to từng hình để kiểm tra chữ có đọc được không, rồi kiểm tra lại danh sách hình tự động trong Word. Hình có nguồn nhưng bị mờ, mất chú thích hoặc không được gọi trong nội dung vẫn làm chương kết quả thiếu hoàn chỉnh.

Lỗi thường gặp khiến hội đồng hỏi lại

Lỗi đầu tiên là ghi “Nguồn: Internet”. Dòng này không chỉ ra ai công bố, hình nằm ở trang nào và người đọc phải tìm bằng cách nào. Hãy thay bằng tên tác giả hoặc tổ chức, năm, tên tài liệu và URL khi phù hợp.

Lỗi thứ hai là chỉ ghi URL nhưng không có tên nguồn. URL có thể thay đổi, bị rút gọn hoặc không thể hiện rõ nội dung. Tên tổ chức và tiêu đề trang giúp hội đồng nhận ra bạn đã kiểm tra nguồn nào.

Lỗi thứ ba là ghi “Nguồn: Tác giả” cho một hình sao chép nguyên trạng. Cách ghi này làm sai bản chất hình. Nếu bạn dùng hình của người khác, hãy ghi nguồn gốc. Nếu bạn vẽ lại, ghi “tác giả chỉnh sửa” hoặc “tác giả xây dựng dựa trên” tùy mức độ thay đổi.

Lỗi thứ tư là để nguồn ở cuối chương nhưng không có dòng nguồn dưới hình. Người đọc phải đoán mục tài liệu nào liên quan đến hình nào. Nếu quy định của trường yêu cầu cả hai, hãy đặt thông tin ở cả hai vị trí và dùng cùng tác giả, năm.

Lỗi thứ năm là trộn tiếng Việt và tiếng Anh tùy tiện. Một số thuật ngữ như “Source” có thể được dùng nếu toàn bộ luận văn theo mẫu tiếng Anh, nhưng khóa luận tiếng Việt nên dùng “Nguồn” xuyên suốt trừ khi trường có mẫu khác.

Lỗi thứ sáu là không cập nhật nguồn sau khi chỉnh hình. Bạn đổi tên hình, cắt một phần ảnh hoặc thêm dữ liệu mới nhưng vẫn giữ dòng “sao chép nguyên trạng”. Hãy xem lại nguồn sau mỗi lần chỉnh sửa đáng kể.

Bạn cũng nên tự kiểm tra nguy cơ trùng lặp bằng công cụ check Turnitin, nhưng đừng xem báo cáo trùng lặp là cách duy nhất để kiểm tra nguồn. Một hình không bị phần mềm phát hiện vẫn có thể thiếu ghi công. Ngược lại, một sơ đồ có thuật ngữ phổ biến có thể bị đánh dấu dù bạn đã ghi nguồn đúng.

Nếu muốn rà lại phần trích dẫn nói chung, đọc thêm hướng dẫn về đạo văn và đối chiếu với mẫu trình bày của khoa. Hãy sửa trực tiếp trên file khóa luận, sau đó kiểm tra lại mục lục hình, chú thích hình và danh mục tài liệu tham khảo trong cùng một vòng.

Câu hỏi thường gặp

Trích dẫn hình ảnh nào là đúng cách

Cách trích dẫn đúng phải cho biết hình do ai tạo hoặc công bố, xuất hiện trong tài liệu nào và người đọc có thể tìm lại ở đâu. Dòng “Nguồn: Internet” hoặc chỉ một đường link thường chưa đủ rõ.

Bạn cũng cần phân biệt hình tự tạo, hình sao chép và hình chỉnh sửa. Hình tự tạo từ dữ liệu của bạn ghi nguồn tác giả xử lý; hình kế thừa cần ghi nguồn gốc và mức độ chỉnh sửa.

Ghi nguồn hình ảnh ở đâu trong khóa luận

Thông thường, nguồn được đặt ngay dưới tên hình, sau dòng chú thích hình. Nếu trường yêu cầu tài liệu tham khảo cho nguồn đó, bạn thêm tài liệu tương ứng ở cuối khóa luận.

Hãy xem quy định trình bày của khoa trước khi chốt vị trí, căn lề và kiểu chữ. Khi không có hướng dẫn cụ thể, dùng một vị trí thống nhất cho tất cả hình sẽ dễ đọc hơn.

Hình tự vẽ có cần ghi nguồn không

Có. Bạn có thể ghi “Nguồn: Tác giả xây dựng, [năm]” hoặc “Nguồn: Tác giả xử lý từ dữ liệu khảo sát, [năm]”. Dòng này giúp người đọc biết hình là sản phẩm của đề tài.

Nếu hình tự vẽ dựa trên một mô hình, lý thuyết hoặc tài liệu khác, hãy ghi thêm “dựa trên” hoặc “chỉnh sửa từ” và dẫn nguồn nền. Tự vẽ lại không làm mất mối liên hệ với ý tưởng gốc.

Hình lấy trên Google có cần ghi nguồn không

Google thường chỉ là công cụ tìm kiếm, không phải nguồn gốc của hình. Bạn cần mở kết quả và tìm website, tác giả, tổ chức hoặc tài liệu đã công bố hình, rồi ghi thông tin của nguồn đó.

Nếu không xác định được nguồn gốc hoặc điều kiện sử dụng, nên tìm một nguồn chính thức hơn hoặc tự tạo hình mới. Đừng ghi “Google Images” như tên tác giả.

Có cần ghi ngày truy cập khi trích dẫn hình ảnh không

Ngày truy cập hữu ích với trang web không có năm công bố, nội dung có thể thay đổi hoặc tài liệu trực tuyến không có phiên bản cố định. Bạn ghi ngày theo định dạng mà khoa yêu cầu, chẳng hạn ngày/tháng/năm.

Với bài báo, sách hoặc báo cáo có thông tin xuất bản đầy đủ, ngày truy cập có thể không cần nếu quy định trích dẫn của trường không yêu cầu. Điều quan trọng là bạn áp dụng cùng một quy tắc cho các nguồn tương tự.

Hình chụp SPSS và SmartPLS ghi nguồn thế nào

Nếu ảnh là output từ dữ liệu của bạn, có thể ghi “Nguồn: Tác giả phân tích bằng SPSS, [năm]” hoặc “Nguồn: Tác giả phân tích bằng SmartPLS, [năm]”. Trong phần nội dung, nêu thêm bảng output đó dùng để trả lời mục tiêu hoặc giả thuyết nào.

Nếu ảnh chụp từ một tài liệu hướng dẫn hoặc nghiên cứu của người khác, không dùng dòng nguồn tác giả của bạn. Hãy ghi nguồn gốc của ảnh, hoặc tự chạy lại phân tích trên file của mình để tạo hình phù hợp với kết quả thật.

Mở file khóa luận ngay bây giờ, lập một danh sách tất cả hình, phân loại từng hình, bổ sung dòng “Nguồn” và đối chiếu với danh mục tài liệu tham khảo trước khi chỉnh định dạng lần cuối; nếu cần hỗ trợ biến kết quả phân tích thành phần trình bày hoàn chỉnh, xem M5 viết chương của DoThesis.